Warsztat filozoficzny cz. 1: Malowanie światoobrazów, część 1 i 2
Prowadzący: dr Bogdan Ogrodnik
Opis: „Malowanie światoobrazów” – choć tytuł warsztatów może brzmieć dziwnie dla filozofów, jak również forma zajęć (warsztat) może budzić zdziwienie, to jednak na samym początku naszej Szkoły chcielibyśmy zaaranżować spotkanie w głębszym tego słowa znaczeniu. Warsztat to „przestrzeń” specjalnie zaaranżowana do pracy- pracą filozofa jest zaś odkrywanie i badanie sensów. Nośnikiem sensów jest słowo, ale jego źródłem jest obraz, światoobraz, który powstaje w w każdym z nas w trakcie naszego życia. Światoobraz jest twórczym ujęciem („odbiciem”) świata zewnętrznego i wewnętrznego. Postawimy sobie różne pytania: Co tak naprawdę buduje mój światoobraz, jaki jest, skąd się w ogóle wziął we mnie, jakie są jego dominanty? Jest to praca wstępna (rodzaj katharsis) przed II częścią warsztatu (popołudniową) gdzie spróbujemy dojść (poprzez doświadczenie i jego badanie) do odsłonięcia jednej z najbardziej subtelnych kategorii procesualnych – ujęcia (czucia) [ang. prehension (feeling)].
Celem pierwszego dnia Letniej Szkoły jest więc zachęcenie Uczestników do zmierzenia się z własnymi, często nieuświadomionymi poglądami metafizycznymi oraz własnym poglądem na to, czym jest filozofia. W drugiej części postawiony zostanie problem, czym jest procesualizm traktowany jako bardzo szeroko rozumiany „punkt widzenia na świat”.
Wykład 1: Horyzonty procesualizmu. Od kropli doświadczenia do uniwersalnej heterarchii
Prowadzący: dr Jakub Dziadkowiec
Opis: Wykład ten to rzeczowe wprowadzenie do procesualizmu, przechodzące przez kolejne dziedziny zjawisk (fenomenów), które ów system filozoficzny stara się tłumaczyć. Kropla doświadczenia to umowny „początek” drogi, a heterarchia – termin ten zostanie omówiony w trakcie zajęć – ma być jej końcem. „Po drodze” będzie mowa o metodach i aksjomatach filozofii procesu, o jej historii, o jej współczesnych odmianach oraz o spektrum doświadczenia, które próbuje ona związać w dynamiczną metafizykę. Celem wykładu jest przede wszystkim rozjaśnienie, skąd wzięła się filozofia procesu i jakiego typu najogólniejszy „program” metafizyczny stara się ona zrealizować.
Wykład 2: Struktura pojęciowa metafizyki A.N. Whiteheada
Prowadzący: dr Bogdan Ogrodnik
Opis: Wykład ten to systematyczny przegląd kilku podstawowych pojęć metafizyki procesualnej, do których należą przede wszystkim: istota aktualna/byt aktualny (actual entity), przedmiot wieczny (eternal object), splot (nexus), czucie (feeling) oraz konkrescencja/zrastanie (concrescence).
Seminarium 1: Kategorie filozofii procesu 1: Byty aktualne
Prowadzący: dr Bogdan Ogrodnik, dr Jakub Dziadkowiec
Opis: Kończące drugi dzień zajęć seminarium to moment na przedyskutowanie wszystkich powstałych do tego momentu wątpliwości oraz próba rozjaśnienia ogólnej struktury filozofii procesu na bazie dotychczasowych zajęć. Osią organizującą to seminarium będzie pierwsze i kluczowe pojęcie metafizyki Whiteheada: actual entity.
Wykład 3: Procesualizm i Grecy
Prowadzący: O. dr Kleofas Gródek OFM
Opis: Myślenie procesualne było obecne już w starożytnej Grecji – jak chyba każdy wielki nurt myślowy znany w filozofii. Za pierwszego procesualistę bywa uważany Heraklit. Celem tego wykładu jest pokazanie zasadniczych cech tego stylu myślenia na tle klasycznej filozofii greckiej. Na tym powszechnie znanymi i „swojskim” tle łatwo dostrzec jest kluczowe cechy odróżniające procesualizm od innych prądów myślowych, a hermetyczny odrobinę język Whiteheada staje się bardziej zrozumiały dzięki porównaniu go z elementarnymi pojęciami, które znamy z filozofii klasycznej.
Wykład 4: Filozofia procesu i nauka współczesna
Prowadzący: dr Łukasz Lamża
Opis: Z jakiegoś powodu filozofia procesu wydaje się przyciągać ludzi nauki: od matematyków i fizyków po biologów i lekarzy. Whitehead opisuje świat płynących, współzależnych, organicznie ze sobą zrośniętych procesów – jest to wizja świata, która pozwala na głębokie zrozumienie świata przyrody. Celem wykładu jest pokazanie filozofii procesu „w działaniu” – cóż to bowiem za „teoria wszystkiego”, która nie pomaga nam w zrozumieniu świata? Prawdziwym testem dla metafizyki jest zestawienie abstrakcyjnych kategorii filozoficznych z konkretnymi problemami i zagadkami – takimi jak natura elementarnych składników świata fizycznego lub istota świata biologicznego.
Seminarium 2: Kategorie filozofii procesu 2: Przedmioty wieczne
Prowadzący: O. dr Kleofas Gródek OFM, dr Łukasz Lamża
Opis: Na tym seminarium pojawi się możliwość dogłębnego przedyskutowania tematów, które zostały poruszone w trakcie ostatnich dwóch wykładów. Przedmioty wieczne to bardzo ważny składnik systemu Whiteheada, a potraktowanie ich „na poważne” daje nam wgląd w sferę rzeczywistości, o której nie myślimy na co dzień. Od starożytnej Grecji po fizykę współczesną przewija się trudny temat przedmiotów wiecznych, bez których niemożliwe jest domknięcie światooobrazu sensownego, pełnego i uczciwego wobec doświadczenia.
Seminarium 3: Proces i rzeczywistość XXI wieku. Do czego jest współcześnie potrzebna filozofia procesu?
Prowadzacy: dr Bogdan Ogrodnik, dr Jakub Dziadkowiec, O. dr Kleofas Gródek OFM, dr Łukasz Lamża
Opis: Zamykające IV Letnią Szkołę seminarium odbędzie się już w swobodniejszej atmosferze. Jego celem jest porozmawianie na temat „aktualności” filozofii procesu oraz roli filozofii jako takiej w czekających nas w XXI wyzwaniach. Dla uczestników Letniej Szkoły zainteresowanych pracą naukową będzie to ponadto okazja do omówienia perspektyw uprawiania filozofii procesu w Polsce, Europie i na świecie: od uczestnictwa w seminariach i konferencjach, po pisanie artykułów i prac dyplomowych.